مهدکودک Santa Cruz | طراحی دفتر معماری Andrade Morettin | سائوپائولو، برزیل

تلاقی حیاط مرکزی و سازه چوبی؛ روایتی نو از معماری فضاهای آموزشی کودکان با تاکید بر تعامل، نور و انعطاف‌پذیری پداگوژیک

در این محتوا با شبکه هنر و معماری ستاوین همراه باشید تا نگاهی به مهدکودک مدرسه سانتا کروز | طراحی دفتر معماری آندراده مورتین | سائوپائولو، برزیل داشته باشیم. پروژه مهدکودک مدرسه سانتا کروز (Santa Cruz School Kindergarten) با مساحتی معادل ۳۴۱۷ مترمربع در شهر سائوپائولو برزیل توسط دفتر معماری نام‌آشنای «آندراده مورتین» (Andrade Morettin Arquitetos Associados) طراحی شده است. موقعیت قرارگیری سایت پروژه در مجاورت بزرگراه پرتردد «مارژینال پینیروس» و در نزدیکی پردیس اصلی مدرسه، اصلی‌ترین چالش و نقطه آغاز شکل‌گیری ایده طرح بوده است. طراحان با خلق الگوی «مدرسه حیاط‌محور» کالبد بنا را به‌گونه‌ای سازمان‌دهی کرده‌اند که ضمن ایجاد سدی صوتی در برابر آلودگی‌های صوتی بزرگراه، آغوشی گشوده رو به جهت شمال و فضایی امن، سرشار از نور طبیعی و تجربیات حسی برای کودکان خلق کند.

استراتژی استقرار و مفصل‌بندی حول حیاط مرکزی

دسترسی اصلی به مجموعه از خیابان «اوروبو» تعریف شده است؛ تصمیمی که علاوه بر تأمین ارتباط روان و بدون خطر با پردیس مادر، رفت‌وآمد دانش‌آموزان را از هیاهو و خطرات ترافیکی بزرگراه مصون نگه می‌دارد.

سازمان‌دهی فضایی پروژه تماماً حول یک حیاط مرکزی شکل گرفته که قلب تپنده و کانون اصلی تعاملات اجتماعی مدرسه محسوب می‌شود. تمامی کلاس‌های درس در تراز همکف و در دورتادور این حیاط انتظام یافته‌اند. این نحوه چیدمان، زمینه را برای پیوند بی‌واسطه فضای داخل و خارج و نیز تعامل کودکان در گروه‌های سنی مختلف فراهم می‌سازد. از ویژگی‌های برجسته هر کلاس، بهره‌مندی از یک حیاط خلوت اختصاصی جانبی است؛ امری که نفوذ حداکثری نور روز و کوران دوطرفه هوا را برای فضاهای آموزشی تضمین می‌نماید.

در طبقه فوقانی، برنامه‌های پشتیبان و عملکردهای مکمل جانمایی شده‌اند؛ فضاهایی نظیر سالن غذاخوری، دفاتر هماهنگی و کارگاه‌های هنر که از طریق رمپی پویا و جذاب مستقر در حیاط مرکزی، پله‌ها و آسانسور در دسترس قرار می‌گیرند. این فضاها همگی رو به تراس‌های سرپوشیده باز می‌شوند و دیدی شفاف و مشرف به پویایی حیاط مرکزی ارائه می‌دهند.

دسته‌بندی چهارگانه فضاهای باز و تجربیات حسی

در فرایند طراحی این پروژه، فضاهای باز نقشی بنیادین و هم‌تراز با فضاهای بسته دارند و به‌مثابه امتداد بلافصل محیط‌های یادگیری تعریف شده‌اند. این پهنه‌ها بر پایه سناریوی رفتاری به چهار دسته تقسیم می‌شوند:

۱. حیاط مرکزی: فضای اصلی گردهمایی و بازی آزاد که همانند یک باغ حسی طراحی شده و کودک را به کشف فرم‌ها، مهارت‌های فیزیکی، بافت‌ها و متریال‌های نو دعوت می‌کند.

۲. عرصه ورودی و پیش‌فضا: مفصل واسط و منطقه گذار آرام‌بخش میان فضای شهری و کالبد داخلی مهدکودک.

۳. حیاط‌های جانبی کلاس‌ها: ریزفضاهای پیرامونی مرتبط با کلاس‌ها که با جداره‌های سبز گیاهی متراکم پوشیده شده‌اند و فضایی باکیفیت و ایمن را برای آموزش در هوای آزاد مهیا می‌سازند.

۴. تراس‌های باز و نیمه‌باز: بالکن‌ها و ایوان‌های منعطف در طبقات که به فعالیت خاصی مقید نبوده و بسته به سناریوهای پداگوژیک، قابلیت انطباق‌پذیری دارند.

ساختار هیبریدی، جرم‌چوب و انعطاف‌پذیری پایدار

سامانه ساختاری بنا بر اصل انطباق‌پذیری و آسایش محیطی استوار است. سازه مدولار پیش‌بینی‌شده پاسخگوی نیازهای آموزشی امروز بوده و دست طراحان را برای اعمال تغییرات احتمالی در آینده، بدون آسیب به چارچوب اصلی بنا باز می‌گذارد. در همین راستا، سقف‌های بلند کلاس‌ها و طراحی مبلمان مدولار و چرخ‌دار (مانند قفسه‌ها، کمد وسایل و آبخوری‌های متحرک) استفاده پیوسته و منعطف از فضاها را در هر دو محیط باز و بسته محقق ساخته است.

از نقطه نظر سازه و ساختمایه، پروژه از یک ساختار مستقل هیبریدی بهره می‌برد که ستون فقرات اصلی آن را فناوری چوب لایه‌ای پیوسته (Glulam / Mass Timber) تشکیل داده و با هماهنگی دقیق در کنار بتن، فولاد و دیوارهای خشک (درای‌وال) به کار رفته است. پالت رنگی و متریال بنا بافتی گرم و دعوت‌کننده دارد؛ پنل‌های پوششی با طیف رنگ‌های نارنجی علاوه بر ارجاع به هویت بصری مدرسه، تنوع فضایی برنامه‌ریزی‌شده در کالبد معماری را به‌روشنی بازتاب می‌دهند.